တစ္ျခား ႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ မသိ ဘူး ကၽြန္ေတာ္တို႕ျမန္မာ ႏိုင္ငံမွာ high school အရြယ္ေတြကေတာ့ Developer တုိ႕ Programmer တုိ႕ဆိုတာ သိၾကမွာ မဟုတ္ဘူး။ ငယ္ငယ္ကတည္းက ေက်ာင္းမွာ စာအရမ္းေတာ္တဲ့ ကေလးက ဆယ္တန္းမွာ အမွတ္မေကာင္းလို႕ ေဆးေက်ာင္းမဝင္ပဲ computer ကို ေရြးခ်ယ္ခဲ့တာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ဒါမွမဟုတ္ ႏိုင္ငံျခားမွာ computer ေက်ာင္းသြားတတ္တာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ေပါ့။ ပထမ အခ်က္က သူတုိ႕ေတြက Programming ဆိုတာ မသိၾကဘူး။

စာအရမ္းေတာ္တဲ့သူနဲ႕ မေတာ္တဲ့ သူရဲ႕ အဓိက ကြာျခားခ်က္က မွားျခင္းပဲ။ စာတကယ္ေတာ္တဲ့သူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ လက္ေရးကို လွေအာင္ ေရးတယ္။ ေနာက္ျပီး ဖ်က္ရာမပါေအာင္ ၾကိဳးစားေရးၾကတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ state တုန္းကဆို သည္ ၏ မေရြး မမွားေအာင္ က်က္ၾကတာေတြ႕ဘူးတယ္။ ေက်ာင္းစာမွာ ပံုမွန္ပဲ ရိွတဲ့သူေတြကေတာ့ စာေမးပြဲေအာင္ရင္ ျပီးေရာဆိုတဲ့ စိတ္ေလာက္ပဲရိွတယ္။ တစ္ခါတစ္ေလ တစ္မ်က္ႏွာလံုးကို မ်ဥ္းေၾကာင္းအၾကီးၾကီး ျခစ္ျပီးေတာ့ အသစ္ျပန္ေရးတာေတြလည္း ရိွတယ္။

ေနာက္ျပီး ဆရာ ဆရာမ ေတြ ေက်ာင္းမွာ တုန္းက စာသင္ရင္ မွတ္မိတယ္။ English စာသင္တုန္းကဆိုရင္ meaning မရရင္ ထိုင္ထ လုပ္ရတယ္။ စာလံုးေပါင္းမွားရင္ ထိုင္ထ လုပ္ရတယ္။ သခ်ာၤတြက္တာ မွားရင္ ရိုက္ခံထိတယ္။ ျမန္မာ ကဗ်ာေတြကို အလြတ္က်က္ရတယ္။ ၃ တန္း ၄ တန္းေလာက္တုန္းကဆို စာစီစာကံုးကို အလြတ္က်က္ခဲ့ရတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ မွတ္မွတ္ရရ မိုးရာသီ တစ္ခုပဲ အတန္းထဲမွာ ဆိုတာ မရလို႕ အခန္းထဲမွာ ထိုင္ခံုေပၚမတ္တတ္ရပ္ျပီး က်က္ခဲ့ရလို႕ မိုးရာသီ စာစီစာကံုး တစ္ပုဒ္ အလြတ္ရခဲ့ဘူးတယ္။ တနည္းေျပာရင္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ basic education မွာ သင္ၾကားခဲ့ရတာက အမွားလုပ္ရင္ ဒဏ္ေပးခံရမယ္။ အမွားမလုပ္ေအာင္ေန ဆိုတဲ့ အေလ့အက်င့္ကို ရိုက္သြင္းခဲ့တယ္။ စာေတာ္တဲ့ သူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကလည္း အမွားနည္းတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ သူတုိ႕ေတြရဲ႕ စာအုပ္ေတြဆို သန္႕ျပန္႕ေနတာပဲ။ လက္ေရးေရးတာေတာင္ အမွားမပါေအာင္ ေရးၾကတာေတြ႕တယ္။

Programming သင္တဲ့ အခါမွာ စေတြ႕တာပဲ။ ေက်ာင္းမွာတုန္းက မွတ္မိေသးတယ္။ Programming စသင္တုန္းက ဆရာမ သင္တဲ့အတိုင္း variable a , b ,c ေတာင္ မလြဲပဲ ေရးတဲ့သူေတြ အမ်ားၾကီးပဲ။ ကြဲလြဲစြာ ေရးလို႕ရပါတယ္ဆိုတာေတာင္ မေရးဘူး။ ဆရာမ သင္တဲ့ အတုိင္းပဲ။ အေက်ာင္းအမ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ ေဆးေက်ာင္းကပ္မဝင္တာပဲျဖစ္ျဖစ္ မဝင္ခ်င္တာပဲျဖစ္ျဖစ္ Computer တကၠသိုလ္ ေရာက္လာတဲ့ လူေတြ ရိွတယ္။ အဲတုန္းကေတာ့ သူတုိ႕ ဘာလို႕ ဒီေလာက္ေတာင္ ျဖစ္ရလဲဆိုတာကို နားမလည္တာ အမွန္ပဲ။ အခုအခ်ိန္မွာ စဥ္းစားၾကည့္ရင္ သူတုိ႕ ဘဝမွာ အမွားေတြကို အနည္းဆံုးျဖစ္လာေအာင္ ၾကိဳးစားျပီး ေနလာခဲ့ရၾကတာပဲ။ ေက်ာင္းျပီးရင္ အမွတ္ေတြေကာင္းခ်င္ ေကာင္းမယ္ သူတုိ႕ တကယ့္ Programming အရသာကို သိမွာ မဟုတ္ဘူ။ Programming ေရးရတဲ့ ေပ်ာ္ရႊင္မႈကို သိဖို႕ ခက္တယ္။

Programming ကို ေရးရတဲ့ ေပ်ာ္ရႊင္မႈဆိုတာ ကိုယ္ ေရးေနတဲ့ code ကို ကိုယ္ပိုင္တယ္။ ကိုယ္ နားလည္ သလုိ ေရးလုိ႕ရတယ္။ လြတ္လြပ္ ခြင့္ရိွတယ္။ Logic မွန္ဖို႕ အဓိက က်တယ္။ Logic မွန္ဖုိ႕ အဓိက က်တယ္ဆိုလို႕ေက်ာင္းတုန္းက if condition ကို သတိရတယ္။ == အစား != ေျပာင္းသံုးျပီး ေရးထားတာေတာင္ မွားတယ္လုိ႕ ထင္တဲ့ သူေတြက ရိွေသးတယ္။ Logic ကို ျပန္ရွင္းျပရတာေတြ ရိွတယ္။ i < m အစား m > i လို႕ ေရးရင္ မွားျပီး အမွတ္ေလ်ာ့ခံရမယ္လုိ႕ ထင္တဲ့ သူေတြလည္း အမ်ားၾကီး ရိွပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေက်ာင္းမွာတုန္းက အမ်ားစုက programming အမွတ္အစား SE , AI လိုမ်ဳိး theory ပိုင္းကို ပိုအေလးထားျပီး အမွတ္ယူၾကတာမ်ားတယ္။

Programmer တစ္ေယာက္ အေနနဲ႕ အမွားဆိုတာ ေၾကာက္စရာ မလိုဘူး။ အမွားဆိုတာက ျပန္ျပင္လုိ႕ရတဲ့ အမွားနဲ႕ ျပန္ျပင္မရတဲ့ အမွားရိွတယ္။ Programming code ေတြက ျပန္ျပင္လုိ႕ရတယ္။ Error တက္ရင္ ျပန္ျပင္လုိ႕ရတယ္။ Error တက္တာ ေၾကာက္စရာ မဟုတ္ဘူး။ Error တက္လို႕လည္း ဘယ္သူမွ ေက်ာင္းတုန္းကလုိ တုတ္နဲ႕ ရိုက္မခံထိဘူး။ ထိုင္ထ မလုပ္ခံထိဘူး။ ဒါေပမယ့္လည္း ၁၀ ႏွစ္ ေလာက္ သင္ၾကားခဲ့တဲ့ psyhco က ၾကီးဆိုးေနေတာ့ code run လိုက္ေတာ့ Error တက္ေနရင္ လန္႕ကုန္ၾကတာေတြ ရိွတယ္။ ဒါကလည္း အျပစ္တင္လုိ႕ မရပါဘူး။ တျဖည္းျဖည္းနဲ႕ သင္ယူရင္း နဲ႕ ရလာတဲ့ အရာေတြပဲ။

State ေက်ာင္းမွာ စာအရမ္း ေတာ္ခဲ့ၾကတဲ့သူေတြဟာ Computer တကၠသိုလ္မွာလည္း စာေတာ္ေနဆဲပဲ ရိွသလို computer တကၠသိုလ္ေရာက္မွ စာညံ့သြားတဲ့ သူေတြလည္း ရိွတယ္။ ေက်ာင္းေတြ ျပီးလို႕ လက္ေတြ႕လုပ္ငန္းခြင္ေတြ ဝင္တဲ့အခါမွာ ဝါသနာ အရင္းမခံတဲ့သူ ေနာက္ျပီး အမွားေတြ ျဖစ္မွာ ေၾကာက္သူေတြက အသစ္အသစ္ေတြ ေလ့လာဖုိ႕အရာမွာ ခက္ခဲတတ္ပါတယ္။ ဘာလို႕လည္းဆုိေတာ့ အသစ္ေတြ ေလ့လာတဲ့အခါမွာ အမွားျဖစ္ရင္ ေမးဖုိ႕ ဆရာမရိွဘူး။ သမာရိုးက် ေက်ာင္းသားနဲ႕ စာေတာ္တဲ့ ေက်ာင္းသား ကြာျခားခ်က္က မွားလား မွန္လား ျပန္တိုက္တာပဲ။ ေတြ႕ဘူးမွာပါ။ စာေတာ္တဲ့ ေက်ာင္းသားေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက အိမ္စာပံုမွန္လုပ္ၾကျပီး ဆရာ ဆရာမေတြကို မွန္မမွန္ ျပန္စစ္ခိုင္းပါတယ္။ လက္ေတြ႕ေလာက မွာေတာ့ အဲလိုမ်ဳိး အေျဖ မွန္မမွန္ ျပန္စစ္ေပးမယ့္ လူမရိွေတာ့ဘူး။ ကိုယ္တုိင္ ေလ့လာဖို႕ လိုလာျပီ။ ကိုယ္တိုင္ ဆန္းစစ္ေတြးေခၚတတ္ဖုိ႕ လုိလာျပီ။ ေက်ာင္းတုန္းက ဆန္းစစ္ေတြးေခၚမႈထက္ အလြတ္က်က္မႈကို အားေပးတယ္။ အလြတ္မရရင္ ရိုက္ခံထိမယ္။ ထိုင္ထ လုပ္ရမယ္။ သူမ်ားေတြ ထိုင္ေနခ်ိန္မွာ ကိုယ္က အတန္းထဲမွာ မတ္တတ္ရပ္ျပီး ဒဏ္ေပးခံရမယ္။ စတဲ့ psycho ေတြက မသိမသာ သြင္းခံထိထားတယ္။ ေနာက္ျပီး ကိုယ္တိုင္ ေရးတဲ့ စာစီစာကံုးထက္ ဆရာမ ေရးေပးတဲ့ စာစီစာကုံုးက အမွတ္ေကာင္းတယ္ဆိုျပီး အလြတ္က်က္ခဲ့တာေတြက တစ္ႏွစ္ ႏွစ္ႏွစ္မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ အဲဒီမွာ ကိုယ္ပိုင္ ဆန္းစစ္ေတြးေခၚမႈက ေပ်ာက္ဆံုးသြားတယ္။ လက္ရိွ ရိွျပီးသားေတြက ပိုေကာင္းတယ္။ ကိုယ္လုပ္ရင္ အဲေလာက္ ေကာင္းမွာမဟုတ္ဘူးဆိုတဲ့ အေတြးအခ်ဳိ႕လည္း မသိမသာ ဝင္ေရာက္ျပီးသား ျဖစ္ကုန္တယ္။

တနည္းေျပာရင္ Programmer ထက္စာရင္ စာတကယ္ေတာ္တဲ့သူေတြက ဆရာဝန္ အလုပ္နဲ႕ ကိုက္တယ္။ ဆရာဝန္အလုပ္က စာတကယ္က်က္ရတယ္။ မွတ္စရာေတြက အမ်ားၾကီး။ အမွားလည္း သိပ္လုပ္လို႕မရဘူး။ လူနာအသက္က ကိုယ့္လက္ထဲမွာေလ။ ကိုယ္ အမွားလုပ္မိလိုက္ရင္ လူနာေသမွာကို။ ဆရာဝန္ေတြမွာလည္း if condition ေတြက ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ထက္စာရင္ အမ်ားၾကီး စဥ္းစားရမယ္ ထင္တယ္။ လူနာတစ္ေယာက္ နဲ႕ တစ္ေယာက္ကို ေဆးေပးပံုေတြက မတူဘူး။ ေရာဂါေပၚမွာ မူတည္ျပီး ေပးရတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူတုိ႕ စားမွားေပးလို႕ေတာ့ မရဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ေက်ာင္းမွာ စာေတာ္တဲ့သူေတြက ေဆးေက်ာင္းေရာက္ရင္ ပိုျပီး ေတာ္လာၾကတာ မဆန္းဘူး။ ဒါေပမယ့္လည္း သူတုိ႕နဲ႕ အံဝင္ခြင္က်မႈ မရိွတဲ့ Programming ေလာက ထဲေရာက္လာတဲ့အခါမွာ self control က တားဆီးေနတယ္။ အမွားလုပ္ခြင့္ရိွတာေတာင္ ငါမွားလုိ႕ မျဖစ္ဘူး ။ မေတာ္လို႕မွားသြားရင္ အမွတ္ေလ်ာ့ခံထိမယ္ဆိုတဲ့ အေတြးေတြက ဝင္ဝင္လာတယ္။ တနည္းေျပာရင္ Programming Logic အမ်ဳိးမ်ဳိး လွည့္မေတြးတတ္ေတာ့ဘူးေပါ့။ ဒါေၾကာင့္ state ေက်ာင္းတုန္းက စာအရမ္းေတာ္တဲ့သူေတြ computer ေလာက ထဲမွာ မေတာ္က်မ်ားတယ္ဆိုတာကေတာ့ ျငင္းစရာရိွမယ္မထင္ဘူး။ ေက်ာင္းတုန္းကလည္း စာေတာ္တယ္။ Computer ေလာကမွာလည္း ေတာ္တဲ့ သူေတြလည္း ရိွပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ နည္းတယ္လို႕ ဆိုရလိမ့္မယ္။ ေနာက္ျပီး ကၽြန္ေတာ္နဲ႕ သိတဲ့ Boss ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ငယ္ငယ္က စာအရမ္းေတာ္တယ္ဆိုတာ မၾကားမိဘူး။ သူတို႕ ေက်ာင္တုန္းက ေပါက္ကရ လုပ္ခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းေလးေတြ အားပါးတရ ျပန္ေျပာတတ္တာေတြ ကို ေတြ႕ရတယ္။ သူတို႕ေတြလည္း ငယ္ငယ္တုန္းက အမွားေတြ လုပ္ခဲ့ၾကတာပဲ။ လုပ္ခဲ့တဲ့ အမွားေတြကေန အေတြ႕အၾကံဳေတြ ယူျပီး တဆင့္ျပီး တဆင့္ တိုးတက္လာေအာင္ ဖန္တီးလာၾကတယ္။

အမွားဆိုတာက သင္ခန္းစာ ယူတတ္ရင္ အက်ဳိးရိွပါတယ္။ မွားမွာ ေၾကာက္ျပီး ေရွ႕ဆက္ မတုိးရဲမွာက ဆိုးတာ။ Programming မွာလည္း ငါေရးလိုက္တာ မွားမ်ားမွားေနျပီလားတို႕ Error တက္လာမွာ ေၾကာက္တတ္တို႕ အက်င့္ေတြ ရိွရင္ စြန္႕လႊတ္သင့္တယ္။ မွားလည္း ဘာျဖစ္လည္း ျပန္စစ္ျပီး ျပင္လုိက္ဖို႕ လုိတယ္။ Product ဆုိရင္ေတာ့ QA ကို ေကာင္းေကာင္း စစ္ဖို႕ ေတာ့ လုိတယ္။ QA အဆင့္မွာလည္း အမွားေတြ အမ်ားၾကီးထြက္လာမွာပဲ။ ျပီးရင္ UAT ေရာက္ရင္လည္း client နဲ႕ ကိုယ္နဲ႕ နားလည္မႈ လႊဲသြားတဲ့ အမ်ားေတြက ေပၚလာမွာပဲ။ အမွားဆိုတာက အျမဲေရွာင္ေနလုိ႕ မရဘူးဗ်။ MMTU မွာ ေရးထားတဲ့ အေျခခံက ဘာလို႕ မတက္ေသးတာလဲ ဆိုတဲ့ အထဲမွာ ကၽြန္ေတာ့္ အျမင္ေတာ့ အမွားေၾကာက္ျခင္း ေၾကာင့္လည္း ပါတယ္။ လူဆိုတာ မွားမွာ ေၾကာက္ၾကတယ္။ ကိုယ္ ဒီ langauge ကို ေလ့လာျပီးမွ အဲဒီ language က လူမသံုးေတာ့ပဲ ကိုယ္ ေရြးခ်ယ္လုိက္တာ မွားမွာ ေၾကာက္တယ္။ အလုပ္ရွားတဲ့ language ကို မွားျပီး ေရြးခ်ယ္မိမွာ ေၾကာက္တယ္။ အမွားေတြ ေၾကာက္ေနျခင္းကလည္း ေရွ႕မတက္ႏိုင္ျခင္းရဲ႕ အေၾကာင္းေတြပဲ။

ဒီအေတြးကို ကြ်န္ေတာ္ လြန္ခဲ့တဲ့ ၄ ႏွစ္ေလာက္ကရခဲ့တယ္ဗ်။ အေတြ႔အၾကံဳေလး ထပ္ၿဖည့္ေၿပာခ်င္တယ္။ အမွားကေန သင္ခန္းစာယူရမယ္၊ မွားဖို႕ေၾကာက္စရာမလိုဘူးဆိုတာ လက္ခံေပမယ့္။ ဘဝမွာ တစ္ခါပဲမွားလို႔ရတဲ့ အမွားမ်ိဳး။ သင္ခန္းစာထက္ ေနာင္တပဲရေနမယ့္ အမွားမ်ိဳးေတြလည္းရွိတတ္တယ္ဆို တာမေမ့သင့္ဘူး။ အမွားဆိုတာ အစကတည္းက မမွားတာအေကာင္းဆံုးပဲ။ တစ္ခါတစ္ေလက်ေတာ့ သူမ်ားမွားတာကို ၾကည့္ၿပီး သင္ခန္းစာယူတတ္ဖို႔လိုတယ္ေလ။ မွားမွာ ေၾကာက္လို႔ ဘာမွမလုပ္ဘူးဆိုတာမ်ိဳးလည္း မၿဖစ္ရဘူး။ အလယ္အလတ္လမ္း ေလးနဲ႔ေတာ့လုပ္ရမွာေပါ့ဗ်ာ။ — ကိုသာသာ

အမွားဆိုတာက ျပန္ျပင္လုိ႕ရတဲ့ အမွားနဲ႕ ျပန္ျပင္မရတဲ့ အမွားရိွတယ္။ ျပန္ျပင္မရတဲ့ အမွားမ်ဳိးကို မလုပ္မိေအာင္ အျခားသူ အမွားေတြကေန သင္ခန္းစာ ယူတတ္ဖုိ႕လိုတယ္။ – saturngod